Wanneer je in Nederland via een Firevaned lidbedrijf van de gemeente of zorgverzekeraar een hulpmiddel verstrekt krijgt, is er een grote kans aanwezig dat dit hulpmiddel wordt herverstrekt. De meeste hulpmiddelen kennen gedurende de technische levensduur meerdere gebruikers. Ook onderdelen van zgn. maatwerk hulpmiddelen wordt vaak hergebruikt in nieuwe te vervaardigen maatwerk hulpmiddelen. Deze actieve herinzet zorgt niet alleen voor lagere zorgkosten van hulpmiddelen, maar is natuurlijk ook goed voor ons milieu.
Belangrijke onderwerpen inzake duurzaamheid
Wanneer een vanuit de gemeente of zorgverzekeraar verstrekt hulpmiddel niet meer nodig is, betekent dat doorgaans niet dat het hulpmiddel wordt afgedankt en op de afvalberg terechtkomt. Bij hulpmiddelenleveranciers aangesloten bij Firevaned wordt maar liefst circa 59% van alle hulpmiddelen gedurende de technische levensduur één of meerdere malen herverstrekt aan een nieuwe gebruiker.
Veel moderne hulpmiddelen zijn daarbij ontworpen volgens modulaire ontwerpprincipes. Hierdoor kunnen onderdelen en functionaliteiten binnen de technische mogelijkheden van het product worden aangepast, vervangen of opnieuw ingezet, zodat het hulpmiddel bij herverstrekking geschikt kan worden gemaakt voor een volgende gebruiker zonder het volledige hulpmiddel te vervangen.
Wanneer er sprake is van een geïndividualiseerd maatwerkhulpmiddel dat niet voor een andere gebruiker kan worden ingezet, of wanneer een hulpmiddel in zijn geheel niet meer verantwoord kan worden herverstrekt, maar onderdelen nog wel inzetbaar zijn, wordt het hulpmiddel vaak gedemonteerd. Dankzij de modulaire opbouw van veel hulpmiddelen kunnen bruikbare componenten vervolgens worden hergebruikt voor reparaties.
Ook niet direct opnieuw inzetbare onderdelen of hulpmiddelen, zoals geïndividualiseerde maatwerkhulpmiddelen, gaan steeds vaker terug naar de fabrikant. Daar kunnen materialen en componenten worden teruggewonnen en hergebruikt (herfabricage) voor de vervaardiging van nieuwe (maatwerk)hulpmiddelen, waarmee de waarde van producten en materialen zo lang mogelijk behouden blijft.
Pooling systeem in de WLZ
Veel rolstoelen worden binnen de WLZ ingezet in verzorgings- of verpleeghuizen. De gebruikersgroep bestaat voornamelijk uit mensen die de rolstoel gemiddeld minder dan een jaar gebruiken. Om deze doelgroep een passende en duurzame rolstoel te kunnen bieden is in Nederland het ‘pooling-systeem’ ontwikkeld.
Het pooling systeem – uitleg
Bij elke nieuwe aanvraag voor een rolstoel wordt eerst gekeken of een geschikte rolstoel beschikbaar is in het zorgdepot. Zoja, wordt de rolstoel aangepast op basis van de individuele indicatie van de betreffende cliënt. Ook wordt er door de depothouder een kwaliteitscheck gedaan. Zo wordt gewaarborgd dat de hulpmiddelen op een veilige manier steeds opnieuw kunnen worden ingezet. Indien er geen passende rolstoel beschikbaar is, wordt deze via de dealer besteld bij de fabrikant.
Door het gedefinieerde indicatieproces staan de wensen en behoeften van de gebruiker van de rolstoel altijd centraal. De beschikbaarheid van verschillende rolstoelen in het centrale depot en de goede samenwerking tussen dealers en fabrikanten zorgen ervoor dat er altijd een passende en doelmatige rolstoel aangeboden kan worden voor iedereen die daarvoor in aanmerking komt.
Vanuit een circulair perspectief ziet dit model er als volgt uit:
Uitleg bij de illustratie ‘Circulair Perspectief’:
Onderhoud: De dealer is verantwoordelijk voor het onderhoud en aanpassingen aan de rolstoel . Dit gebeurt meestal op locatie.
Herinzet: De depothouder doet de kwaliteitskeuring en, indien nodig, aanpassing van de rolstoel bij een herinzet.
Herfabricage: De depothouder verzamelt afgekeurde rolstoelen en selecteert bruikbare onderdelen. Deze worden verstuurd aan de betreffende fabrikant. Deze voegt bruikbare onderdelen toe aan het productieproces.
Recycling: De depothouder stuurt afgekeurde onderdelen aan grondstofproducenten. De onderdelen worden gerecycled en weer uitgeleverd aan de rolstoelfabrikant.
In de hulpmiddelensector zijn diverse samenwerkingsverbanden actief op het gebied van duurzaamheid.
Een belangrijk voorbeeld hiervan is een internationaal samenwerkingsverband van meerdere fabrikanten, ketenpartners en concurrenten uit onder andere het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Denemarken, Duitsland en Nederland, die samenwerken aan de ontwikkeling van Product Category Rules (PCR’s) voor zorg- en revalidatiehulpmiddelen. Het initiatief voor deze ontwikkeling komt vanuit leden van Firevaned, die tevens een drijvende kracht vormen binnen deze werkgroepen.
PCR’s zijn gestandaardiseerde rekenmethoden die vastleggen hoe de milieu-impact van een product berekend en gerapporteerd moet worden. Ze vormen de basis voor een Environmental Product Declaration (EPD), een soort milieupaspoort per product. Hiermee kan inzichtelijk worden gemaakt waar verduurzaming het meeste impact heeft en vervolgens gericht en effectief worden gewerkt aan CO₂-reductie.
Daarnaast werken Firevaned-leden actief samen met normalisatie-instituten zoals NEN aan standaardisatie en zijn zij betrokken bij initiatieven zoals de Green Deal Duurzame Zorg. Op deze manier dragen Firevaned leden actief bij aan het verduurzamen van de zorg en het delen van kennis.
Voor een groot aantal individuele lidbedrijven van Firevaned is duurzaamheid een belangrijk thema. Voor meer informatie over de verschillende activiteiten en initiatieven op dit vlak, verwijzen we naar de websites van de lidbedrijven zelf.
Kennis delen
Bent u geïnteresseerd in meer informatie over hoe de hulpmiddelensector omgaat met duurzaamheid? Of wilt u zich als hulpmiddelenleverancier aansluiten bij een bestaand initiatief?
– Websites met impact